Lan duina izateko eta pertsona gisa garatzeko eskubideak ez luke oztoporik ezta begirada paternalistarik ere aurkitu behar gizartean. Maizegi, desgaitasun psikikoa edo intelektuala duten pertsonen laneratzea zeregin mekanikoetara, errepikakorretara edo balio erantsi txikikoetara mugatu izan da. Ikuspegi murriztaile horren aurrean, Nahiarteko kideok erabat sinetsita gaude artearen eta sormenaren esparrua aparteko aukera dela benetako talentua garatzeko, norberaren izaera adierazteko eta profesionalki jarduteko. Pertsona horiek prestakuntza jasotzeaz gain, bidezko soldatadun lan-kontratu bat bermatzea ezinbesteko eskakizuna da guretzat, justizia sozialaren, kultura-aberastasunaren eta giza duintasunaren izenean.
Gure abentura 2008 inguruan hasi zen, Cristina Bacete eta Ana Urgoitik gure lan-ibilbideei beste norabide bat ematea eta unibertsitatera itzultzea erabaki genuenean. Cris Hezkuntza Berezia ikasten ari zen bitartean, ni Arte Ederrak ikasten ari nintzen. Garai hartan, Oaklandeko Creative Growth Art Center zentroan lan egiten zuen Judith Scott artistari buruzko dokumental batek errealitate iradokitzaile bat erakutsi zigun: desgaitasun intelektuala duten pertsonek maila goreneko ibilbide artistiko profesionalak garatzeko aukera zutela. Ikasketak eta INCREARTE masterra amaitu ondoren, eta Hanburgoko Die Schlumpers bezalako ereduak bertatik bertara ezagutu eta ikertu ostean, 2013an Bilbao Formarte ireki genuen, arte-eskola gisa. Hasierako zazpi ikasleetatik ia berrogeita hamar izatera iritsi ginen denbora gutxian.
Hala ere, eredua gure ingurura ekartzean, merkatuaren errealitatearekin egin genuen topo: gurean arte plastiko tradizionaleko obrak erosteko ohitura urria zenez, koadroak salduz soilik ezinezkoa zen lanpostu egonkorrei eustea. Etsi beharrean, oztopo hori aukera berritzaile bihurtu genuen. Kamisetak margotzen hasi ginen, eta laster zabaldu genuen gure sorkuntza eguneroko erabilerako ehunetara eta bestelako objektuetara: amantalak, poltsak, aterkiak, espartinak, abanikoak eta guk diseinatutako soinekoak. Bilakaera horretatik sortu zen gure laneratze-enpresa, Nahiarte Factory: prestakuntza-etapa amaitzen duten sortzaileek diseinatzaile eta artista gisa lan-kontratu profesional bat eskuratzen dute tailer honetan.
Gaur egun, harrotasunez esan dezakegu Bilboko erdigunean sorkuntza-laborategi oso bat dugula, denda fisikoa, online denda, tailerra eta eskola espazio berean biltzen dituena. Bertan, eskaintza askotarikoa eta berritzailea garatzen dugu:
- Arte funtzionala eta jantzi paregabeak: Eskuz zuzenean margotutako pieza esklusiboak sortzen ditugu. Produktu bakoitza errepikaezina da, «arima handiko» artelana.
- Eragin soziala duten irtenbide korporatiboak: Merchandising etikoa, enpresa-opariak eta Gabonetako sortak merkaturatzen ditugu, eta gizarte-eragin positiboa duten tokiko gourmet produktuekin ere lan egiten dugu.
- Arte-merkatuan sustapena: Galerista-lanak egiten ditugu, gure artisten obra plastikoek nazioarteko azoketan presentzia izan dezaten eta bertan sal daitezen bultzatuz.
- Jasangarritasuna eta tokiko ekonomia: Gure produktuak kotoi organikoz eta irizpide etikoen araberako joskintza-prozesuen bidez egiten ditugu. Oñatin (Gipuzkoa) eskuz egindako artisau-aterkiak, Bilbon diseinatutako soinekoak eta ingurumena errespetatzen duten ekoizpen-prozesuak ere txertatzen ditugu.
Hiriaren erdigunean dagoen gure espazioko ateak zabaltzean, bertako herritarrei zein turistei aukera ematen diegu gure sortzaileen lana zuzenean ikusteko. Ikusgarritasun horrek estereotipoak hausten ditu, paternalismoari aurre egiten dio eta benetako aitortza profesionala ematen die artistei. Leire Zelaia gure artistak adierazten duen bezala, Nahiarten bere oztopoak gainditzen, artista gisa errealizatuta sentitzen eta berezko espazio bat aurkitzen ikasi du. Eredu honek egunero lan duina, jasangarria eta eraldatzailea sortzen duela ikusteak gure eginkizunean berresten gaitu: artea, zalantzarik gabe, gizarteratzeko eta etorkizuna eraikitzeko benetako bidea dela erakustea.
