Bidaiatzea, bai, baina denboran

Estibalizko santutegiaren sekretuak, eliza pintatuak edota Dulantziko paisaia kulturala berrikusi eta ezagutzeko bisita gidatuak antolatzen ditu 'Erdi Aroko Arabal'k. Ezin dugula espazioan bidaiatu? Egin dezagun denboran orduan!

Duela lau urte Kultur Soleil elkarteak bultzatutako proiektua da ‘Erdi Aroko Araba’. Denbora horretan, lantaldeak Arabako Erdi Aroko ondarearen ikerketa historiko-artistikoa egin du, eta hainbat ekimenen bidez zabaldu du: bisita gidatuak, argitalpenak, ikastaroak eta azokak.

“Arabako lurralde historikoak Erdi Aroko ondare aberatsa du, eta ez zaio beti merezi duen arreta eskaini”, esan digute elkartetik. Kobazulo artifizial eta Goi Erdi Aroko eremutarrak, tenplu erromaniko kontaezinak eta fabrika gotiko handiak; probintziak oraindik ezagutzeko eta zabaltzeko moduko lan asko gordetzen ditu.

Estibalizera bisita gidatua./Erdi Aroko Araba

‘Erdi Aroko Araba’ proiektua arlo historiko-artistikoko ikertzaileek, dibulgatzaileek eta turismoan eta ondarearen zabalkundean adituak diren pertsonek osatutako diziplinarteko talde batek osatzen du. Horrela, egindako ikerketa akademikoak dibulgazio-ekimenetan islatzen dira, eta eskuratutako ezagutzak gizarteari hurbiltzea dute helburu. Era berean, taldeak proiektatutako turismo- edo aisialdi-proposamenek adituen laguntza eta aholkularitza dute uneoro, edukiak egiazkoak eta egokiak direla bermatzeko.

Koronabirusaren eraginez, urtean zehar antolatzen dituzten dibulgazio-jarduerak (txangoak, bisita gidatuak eta ikastaroak) stand-by egoera batean geratu ziren konfinamenduak iraun zuen bitartean. Behin alarma egoera altxatuta, eta uda bakoitzeko ohiturari jarraituz, ‘Erdi Aroko Arabako’ taldeak Arabako ondarea gozatzeko eta ezagutzeko hainbat plan berrabiarazi ditu.

Bisitak Estibalizera

Gasteiztik 10 kilometro ingurura, parke natural bihurtutako muino baten gainean, Euskadiko erromanikoaren harribitxia altxatzen da. XII. mendearen erdialdean eraikia, garai hartakoa da eliza, gaur egun santutegi bihurtua, non Estibalizko Ama Birjinaren (Arabako zaindaria) Erdi Aroko tailua dagoen.

Estibalizko Santutegiaren kanpoaldea./Erdi Aroko Araba

Dekorazio begetal eta figuratibo fin batez betetako portadak, hiru absideek, hagaburutxoen originaltasunak, bataiarriak eta barruko kapitelek iraganerako benetako bidaia eskaintzen diote bisitariari. Gainera, inguruan Arabako Erromanikoaren Interpretazio Zentroa dago, Arabako lurraldean estilo horrek dituen berezitasunak hobeto ulertu ahal izateko.

Goian, portadako elementuak. Behean, tenpluaren eta gangaren barnealdea./Erdi Aroko Araba

Estibalizko Santutegira bisita ofizialak larunbatetan dira, 17:30etik 19:00etara. Santutegiaren eta Interpretazio Zentroaren barrualdea zein kanpoaldea zeharkatzen dira. Ibilbidea egiteko aldez aurretik erreserba egin behar da 660 766 383 telefonoan (astelehenetik ostiralera 9etatik 18etara) edo contacto@alavamedieval.com helbidean. Aukera horretaz gain, taldeentzako bisitak ere egiten dira, aldez aurretik erreserbatuta eta jende kopuruaren araberako tarifa aldakorrekin.

Pintatutako elizak

Margodun elizetara bisita gidatuak ibilbide itxiak izaten dira, eta pertsona edo familia bakoitza bere autoan joaten da. Ordutegia 11: 00etatik 14: 30era da, eta, beraz, ibilbidearen lehen puntuan aurkeztu behar da, 11: 00etan.

Bisita horiek astearte, ostegun, larunbat eta igandeetan egiten dituzte. Ibilbidearen lehen puntua beti bera da. Gazeoko San Martin de Tour elizara sartu behar da lehenik. Tenplu erromanikoak XIV. mendeko horma-pintura bikainak ditu, 1967an aurkitu zirenak erretaula nagusia kentzean. Programa piktorikoa gotiko linealari dagokio eta biztanleria analfabetoari gertakari erlijiosoak transmititzeko eginkizuna zuen.

Gazeoko Tourseko San Martin elizaren absidea./Erdi Aroko Araba

Alaizako Andre Mariaren elizan jarraitzen du ibilbideak. Bere margo gorrixkak, Gazeokoak baino gutxiago landuak dira, baina harrigarriagoak, XIV. mendean eskualdeak bizi izan zituen borroka beliko ugarien uneren bat adieraz zezaketen gerra eszenak irudikatzen baitituzte.

Alaizako pintura gorrixkak./Erdi Aroko Araba

Astearte eta larunbatetan, bisitak aurrera jarraitzen du Añuako Andre Mariaren elizan, Burgelun. Landa-tenplua da, hainbat arkitektura-etapatan eraikia, eta elementurik nabarmenena XIII. mendeko absidea da, erromanikotik igarotzeko protogotikoa. Arabako garai eta estilo honetako arkitekturaren adibide berezia da.

Bisita amaitzeko, Arbuluko San Martin elizak mendeetan zehar ezkutatu dituen margo gorri misteriotsuak ezagutuko dituzte bertaratutakoak. 1999tik 2008ra arte itxita egon zen tenplua, zaharberritze lan batzuen ondorioz. Erretaula kentzean, elizaren jatorrizko hormak eta izartxo itxurako margo gorri batzuk agertu ziren, zitori loreak, elkarren artean aurrez aurre dauden hegazti batzuk, otso bat dirudiena, basurde bat, gurpilak … Azaltzeko zailak diren elementu multzo bat da.

Arbuluko San Martin elizako pintura gorriak./Erdi Aroko Araba

Ostegun eta igandeetan, Gazeo eta Alaiza bisitatu ondoren, Agurainen jarraitzen du ibilbideak, ondare aberastasun handiena duen Arabako Erdi Aroko hiribilduetako batean. San Juan, Santa Maria eta San Martin ermitetarako sarrera barne hartzen du.

Bisita hauetako edozein egiteko aldez aurretik erreserba egin behar da 660 766 383 telefonoan (astelehenetik ostiralera 9etatik 18etara) edo contacto@alavamedieval.com helbidean. Aukera horretaz gain, taldeentzako bisitak ere egiten dira, aldez aurretik erreserbatuta eta tarifa aldakorrekin, jende kopuruaren arabera. …

Dulantziko paisaia kulturala

Dulantzira bisita gidatua egingo du ‘Araba Erdi Aroa’ k. Ostiraletan egiten da, uztailaren 17tik aurrera, eta Henaioko Castro, Aiarako baseliza eta Alegria-Dulantziko herria zeharkatzeko aukera izango da. Bisita hau egina dago Brontze Arotik Aro Modernora arte Arabako Lautadaren inguruan izan zen populazio- eta despopulatze-prozesuaren ikuspegi orokorra eskaintzeko.

Henaioko Castroa, azken Brontze Aroan, Dulantzitik gertuko muino batean finkatu zen herri gotortu baten kokapena izan zen, eta aktibo mantendu zen Burdin Aroan zehar (K. a. 840 eta K. a. 100 bitartean). 1969 eta 1970 urteen artean egindako indusketa arkeologikoei esker, pertsona horien bizimodua nolakoa zen jakin ahal izan zen: haien etxebizitzak, ekonomia, inbaditzaileen balizko erasoen aurrean herrixkaren defentsak, eta abar.

Henaioko etxeetako bat./Alavaturismo

Topagunea Henaioko aparkalekua da, 11:00etan, eta 14:00etan amaitzen da, herritik paseatu eta bere ingurua bisitatu ondoren. Erreserba ofizialak Aguraingo Turismo bulegoan egin behar dira, 945 302 931 telefonoan.

Ondare irekia

‘Erdi Aroko Araba ‘k eta Vital Fundazioak bultzatutako ‘Ondare irekia’ proiektuaren helburua Arabako ondarea ezagutaraztea eta ikusaraztea da, Arabako Donejakue Bidea modu digitalean egiteko aukera ematen duen online fitxen katalogo baten bidez.

Hainbat eraikin historiko ezagutzeko aukera ematen du etxetik, ‘Erdi Aroko Araba’ -ren webgunearen bidez, edo in situ, monumentuetan bertan jarritako QR kodeen bitartez. Eraikinak irekitzeko aukerari buruzko informazioa eskuratu daiteke, bisita gidaturik duten jakin, duela gutxiko eta antzinako argazkiak ikusi, kokaguneari buruzko informazio historiko-artistikoa, 360º-ko irudiak eta iraupen laburreko bideoak, oro har itxita egon ohi diren edo Interneten ia informaziorik ez duten leku guztien barrualdea ezagutzeko aukera ematen dutenak.

Online presentzia

Konfinamenduaren ondorioz, ‘Erdi Aroko Araba’ berrasmatu egin behar izan du bere burua eta bazkideei eta jarraitzaileei alternatiba birtual bat eskaini behar izan zaie. Hala, Canal Álava Medieval izeneko online plataforma berria jarri du martxan taldeak, eta bertan Arabako ondareari eta historiari buruzko ikus-entzunezko edukien ehunka ordu eskura daitezke.

Material horren artean, hitzaldietako bideoak, telebista eta prentsako kolaborazioak, irratietako partaidetzak, podcast-ak edo bideoak daude. Artxibo hau ekimen handinahiago baten abiapuntua da. Ekimen horren bidez, ‘Álava Medieval’ k kultur ekimenak digitalizatzearen alde egin nahi du, etorkizunerako hedapen-tresna gisa. “Egoera honek aukera eman digu mundu birtualean bete-betean sartzeko eta beste publikoarengana iristeko beste bide batzuk ikusteko. Bestela iritsiko ez ginatekeen jende askorengana iristea lortu dugu “, dio taldeak.